เทศน์เช้า วันที่ ๒๘ สิงหาคม ๒๕๖๙

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ วันนี้วันพระนะ วันพระ วันโกน ชาวพุทธหาบุญกุศลใส่หัวใจของตน พระป่าๆ พระปฏิบัติเขาต้องหาคุณธรรม หาคุณธรรมเพื่อให้หัวใจมันเข้มแข็ง

สุขภาพกาย สุขภาพจิต สุขภาพกายแข็งแรง เราจะมีโอกาสได้ฝึกหัดประพฤติปฏิบัติ สุขภาพจิตที่ดี มีศีลมีธรรม

หลวงตาพระมหาบัวท่านด่าทุกวัน “พระไม่ทรงศีลทรงธรรม ใครจะทรง”

ธรรมะยกให้ฆราวาส พระเอาแต่ลาภสักการะ อย่างนั้นเป็นพระได้อย่างไร

วันพระๆ ไง สิ่งที่เป็นวัตถุปัจจัยเครื่องอาศัยทางโลก ถ้าคนที่เป็นธรรมๆ มันจะเป็นความเสมอภาค มันเป็นความเป็นธรรม มันไม่แก่งแย่งชิงดีชิงชั่ว ถ้าเป็นสิ่งที่เป็นวัตถุปัจจัยเครื่องอาศัย สิ่งที่เป็นธรรมๆ นะ หัวใจมันมีศีล มีสมาธิ มีปัญญา

ถ้ามีศีล มีสมาธิ มีปัญญา

สิ่งที่ทำบุญกุศลในวัด สิ่งที่มีคุณค่าสูงสุด หล่อพระๆ โอ้โฮ! หล่อพระนี่ คนหลั่งไหลเลยนะ

แต่หล่อพระๆ หล่อหัวใจของตนให้มันเป็นพระ พุทโธๆ จนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตัวเป็นๆ อยู่ที่กลางหัวอก พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน สิ่งที่มีคุณค่าที่สุด มีคุณค่าที่สุดคือหัวใจของคน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ รื้อสัตว์ขนสัตว์ก็รื้อหัวใจของสัตว์โลก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการไง อนุปุพพิกถา ผู้ที่เขาไม่มีอำนาจวาสนาของเขา ให้เขาฝึกหัดเสียสละของเขา นั้นจะเป็นขอบเป็นเขตในหัวใจของเขา เขาจะไม่ทุกข์ไม่ยากจนเกินไป เขาจะรู้หรือเขาจะไม่รู้ก็แล้วแต่

เหมือนแพทย์ แพทย์รักษาคนไข้ไง คนไข้ “เมื่อไหร่จะหายๆ” แต่หมอเขารู้ว่ามันต้องทำให้ร่างกายแข็งแรง ทำให้ร่างกายมันสะดวกขึ้นมา โรคภัยไข้เจ็บก็จะรักษาต่อไปๆ

นี่ก็เหมือนกัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอนุปุพพิกถา ให้เขาทำทานของเขาๆ ให้เขามีบุญกุศลของเขา ให้กลิ่นของศีลกลิ่นของธรรม ให้เขาที่ไม่เอารัดเอาเปรียบสังคม ให้สังคมรักเขา ให้สังคมเมตตาเขา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอบรมบ่มเพาะ อนุปุพพิกถา ตั้งแต่คนที่ไม่มีอำนาจวาสนา

คนที่มีอำนาจวาสนาๆ เขาต้องมีสัจจะ ถ้าเขามีสัจจะขึ้นมา จะทำสิ่งใดเขามีแปลนของเขา เวลาหล่อพระๆ เขาต้องมีแบบของเขา พระที่ปฏิบัติเขาต้องมีสัจจะกับเขา จิตใจของเขาต้องซื่อตรง จิตใจของเขาต้องตรงไปตรงมา

คดในข้อ งอในกระดูก จะทำใจให้ตรง มันเป็นไปได้อย่างไร มันเป็นไปไม่ได้ ถ้าเป็นไปไม่ได้

ครูบาอาจารย์ท่านดูพระไง แค่พฤติกรรมมันก็รู้แล้วว่าภาวนาได้หรือภาวนาไม่ได้ ถ้าภาวนาได้ๆ เขาจะรักษาหัวใจของเขา

นี่ไง เรื่องใครจะดี ใครจะชั่ว มันเรื่องของเขา เรื่องของเรา ทุกข์ในใจนี้ไง หัวใจที่มันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ที่มึงโง่นี่ไง อวิชชาคือความไม่รู้ มันถึงเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะนี้ไง

แล้วนักรบๆ ไปรบกับใคร รบกับข้าวในบาตรใช่ไหม

มันต้องรบกับกิเลสกับใจของตนสิ ถ้ามันรบกับกิเลสในหัวใจของตน เห็นไหม ถ้ามันมีศีล มีรั้วรอบขอบชิด มันก็รู้ว่าเราผิดอะไรบ้าง

ดูเนปาล ตายเป็นพันน่ะ

เวลาอารมณ์มันรุมเร้าเข้ามา มันเบียดเบียนหัวใจ ทุกข์เจียนตาย

หน้าไหว้หลังหลอก หน้าชื่นอกตรม

ต่อหน้าโยมยิ้มแย้มแจ่มใส หัวใจมันจะตาย มันทุกข์น่ะ มันอยากจะสะดวกสบายของมันไง เห็นไหม มันไม่มีรั้วรอบขอบชิด มันไม่มีศีล แล้วไม่มีสัจจะ

ถ้ามันมีศีล มีสัจจะขึ้นมา คนเรามันตรงไปตรงมา ถ้าตรงไปตรงมาขึ้นมา มันก็ตรงไปตรงมากับหัวใจของตน ถ้าตรงไปตรงมากับหัวใจของตนนะ ถ้ามันหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ทำให้มันจริงจังขึ้นมาสิ

กะล่อน พุทโธๆ พุทโธหาย

หายไปไหน เอ็งโยนทิ้งน่ะสิ

พุทโธหายๆ คนจะทำได้อย่างนี้เขาเรียกว่ารวมใหญ่ กว่ามันจะหายได้นะ ดูสิ ดูที่เขาปรับพื้นที่ ภูเขาทั้งลูกเขาไถของเขาเพื่อความราบของเขาไง เพื่อพื้นที่ที่เขาใช้สอยประโยชน์ของเขาไง

หัวใจที่มันทุกข์มันยากขึ้นมา พุทโธๆ กว่าจะปรับหัวใจของตนให้มันตรงได้

พุทโธหาย มึงโยนทิ้งน่ะสิ มันเป็นไปไม่ได้ มันไม่จริงหรอก

พุทโธหาย พุทโธหายของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นนะ โอ้โฮ! จิตกว่ามันจะลงอย่างนั้นได้นะ มันมหัศจรรย์ในหัวใจของมันน่ะ

ดูสิ ดูเนปาล ที่น้ำป่ามันมานั่นน่ะ ดูสิ ภูเขาน้ำแข็งมันทลายลงมานั่นน่ะ ไอ้นี่กิเลสเรา ไอ้ความโลภ ความโกรธ ความหลงมันทลายลงตรงไหน มันสงบอย่างไร

นี่พุทโธหายๆ

รำคาญ

พุทโธหายๆ ก็เหมือนเด็กๆ มันทำอะไรของมันก็ได้ มันไร้เดียงสา มันไม่มีเหตุมีผลของมัน

นักปฏิบัติขึ้นมาน่ะ โธ่! ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ กว่ามันจะเข้าสู่อัปปนาสมาธิ มึงทำอะไรมา

สติ มหาสติ ปัญญา มหาปัญญา ปัญญาญาณมหัศจรรย์ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ปากเปียกปากแฉะ ผีเจาะปาก พูดพล่อยๆ ไปอย่างนั้นน่ะ ไม่มีเนื้อหาสาระ

ถ้ามันมีเนื้อหาสาระขึ้นมา มันต้องมีสัจจะ พูดจริง ทำจริง

ไอ้ที่พูดกะล่อน ทำกะล่อน คดในข้อ งอในกระดูก “มันตรง” ไม่มีหรอก ถ้ามันมี มันต้องมีมาตั้งแต่ต้น

นี่ไง พระไม่ทรงศีลทรงธรรม ใครจะทรง

พระไม่มีศีล มันจะเป็นพระได้อย่างไร พระมันต้องมีศีลสิ

วันนี้วันพระ ไปวัดไปวาถือศีล ๘ ถือศีล ๘ ขึ้นมา ถ้าศีล ๘ ขึ้นมา ถ้ามันมีสัจจะมีความจริงขึ้นมา สีละ ความมั่นคงของจิต จิตถ้ามั่นคงขึ้นมานะ ทางจงกรม ที่นั่งสมาธิภาวนามันรื่นเริง มันอาจหาญ มันชื่นใจ มันชุ่มชื่น มันแจ่มใส เดินจงกรมของเรานี่แหละ

ไอ้โลกมันจะถากถางว่าหาเศษเงินหรือ

นั่นเรื่องของเอ็ง

เขามองไง เอ๊ะ! พระไม่เห็นทำอะไรเลย เห็นเดินไปเดินมา เห็นนั่งเฉยๆ ลูกตุ้มสังคม ถ่วงสังคม

ไม่มีศาสนา เละกว่านี้เยอะเลย ศาสนาตัวประนีประนอม ตัวบาลานซ์สังคมให้สังคมเมตตาอาศัยต่อกัน นี่มันแค่ประเพณีวัฒนธรรมเท่านั้นนะ แล้วแค่ประเพณีวัฒนธรรม เห็นไหม

โอปนยิโก เรียกร้องสัตว์ทั้งหลายมาดูหัวใจของข้า

ถ้าหัวใจมันเป็นธรรมขึ้นมา โอปนยิโก เรียกร้องสัตว์ทั้งหลายมาดูธรรม มาความสงบสุขอันนี้ ถ้าดูความสงบสุขอันนี้นะ ไม่ต้องแหกปาก ไม่ต้องอวดใคร มันสงบสุขแล้วมันก็สุขในใจของเรา จะบอกใคร เวลาพูดออกมา แหกปากออกมานั่นน่ะ พุทโธหายๆ มันทำไม่ได้

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงตาพระมหาบัว กว่าพุทโธท่านจะหาย มันจะหายอย่างไร

เริ่มต้นเราเป็นคนดีใช่ไหม เรามีศีลมีสัตย์ เวลามีศีลมีสัตย์ หายใจเข้า หายใจออกมันละเอียดเข้าไปขนาดไหนมันก็รู้ตัวของมัน มันก็มีความสงบสุขของมันเข้ามาแล้ว แล้วความสงบสุขเข้ามา แล้วเวลามันจะหาย เวลามันจะเบาบางไป มันตื่นเต้น มันตกใจ พอตกใจมันก็ดึงออก มันไม่เคยหายสักที มันไม่เคยได้ดีสักที ไอ้คนที่พุทโธหายจริงๆ กว่าจะเป็นไปได้ เขาต้องมีฝึกหัดขนาดไหน เขาต้องมีสติปัญญาขนาดไหน

แล้วว่าพุทโธมันหาย

ไม่ใช่มันหาย คำบริกรรมมันหาย แต่ตัวจิตมันเด่นขึ้นมา พอตัวจิตมันเด่นขึ้นมา โอ้โฮ! มันมหัศจรรย์ในตัวของมันเอง นี่ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อหัวใจของสัตว์โลก รื้อหัวใจของสัตว์โลกก็รื้อหัวใจที่มันมหัศจรรย์นี่ไง

นี่ขนาดมหัศจรรย์นะ มหัศจรรย์นี่มันแค่สมาธิ

ถากถางกันนะ สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ สมาธิแก้กิเลสไม่ได้

พวกมึงทำสมาธิก็ไม่เป็นแล้วกันแหละ ไอ้ที่พวกมึงสำมะเลเทเมา อารมณ์ทั้งนั้นน่ะ ว่างๆ ว่างๆ พุทโธหาย

ไอ้นี่มันฟังเทศน์มากเกินไป ฟังเทศน์ๆ ฟังแล้วมันต้องเชิดชูไว้บนศีรษะ ครูบาอาจารย์ เราเชิดชูของเราไว้ แล้วเราไปทำของเราให้มันได้ แล้วถ้ามันได้ ขนลุกขนพองเลย ไอ้ที่กูคาดหมายกับความจริงมันแตกต่างราวฟ้ากับดิน

เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านเป็นคนพูดเองนะ เจ้าคุณอุบาลีฯ เป็นนักปราชญ์ราชบัณฑิตของประเทศไทย เป็นราชบัณฑิต วางการศึกษาทั้งทางโลกและทางธรรม

ทางโลกๆ ที่วางการศึกษา ในหลวง ร.๕ ที่ท่านจะเริ่มมีการศึกษาในประเทศไทย มันจะทำที่ไหนเพราะมันไม่มีตังค์ มันไม่มีทุนทรัพย์ที่จะไปทำได้หรอก มันไม่มีทุนทรัพย์ที่ทำได้ มันก็เริ่มต้นจากวัดจากวา เพราะวัดวามันมีอยู่แล้วไง แล้ววัดวา ครูบาอาจารย์ เอาที่ไหนไปสอน ก็เอานักธรรมตรี นักธรรมโท นักธรรมเอก เอาพระในวัดนั่นน่ะสอน แล้วสอนขึ้นมา เจ้าคุณอุบาลีฯ เป็นคนวางรากฐาน สมเด็จพระมหาสมณเจ้าเป็นแม่ทัพใหญ่ มือขวาก็เจ้าคุณอุบาลีฯ มีการกระทำมา ทั้งทางการศึกษา ทั้งทางวิชาการ

เจ้าคุณอุบาลีฯ พูดเอง ปริยัติ ปฏิบัติ ห่างกันราวฟ้ากับดิน

เพราะอะไร เพราะเวลาจิตท่านสงบท่านมีความรู้มากมาย เวลามีความรู้มากมาย ก็นี่ไง ภาคปริยัติไง เวลาทำจริงทำจังขึ้นมา สิ่งที่ทำจริงขึ้นมา ผู้ที่กระตุ้นก็หลวงปู่มั่นนี่ ไปสนทนาธรรม สนทนาธรรม เพราะหลวงปู่มั่นท่านพยายามแหวกว่าย ท่านพยายามจะหาทางออกให้ได้ไง

เวลาทำขึ้นมา เวลาท่านพูดเอง “ปริยัติ ปฏิบัติ ห่างกันราวฟ้ากับดิน”

ฟ้ากับดินเลย นี่นักปราชญ์ราชบัณฑิต

ไอ้เราใครวะ ควายตู้ตัวหนึ่งไง พุทโธหายๆ

มึงจะหาหญ้าเหรอ เดี๋ยวเขาจะจูงไปผูกไว้ที่หญ้าอ่อน ให้กินหญ้านู่น

มันจะเป็นจริงมันเป็นไปได้ยาก ถ้าทำได้จริง

ไอ้ที่มันละเมอเพ้อพก มันเพ้อเจ้อ เพ้อเจ้อไง

วันพระๆ ไง มันเพ้อเจ้อขึ้นมานะ ในทางการลงทุน เขาต้องมีทุน ในการก่อสร้าง วิศวะเขาต้องมีวิชาการของเขา เขาต้องมีความรู้ของเขา

ไอ้นี่ในการประพฤติปฏิบัติขึ้นมาไง พระกรรมฐานๆ ไม่มีการศึกษา ไม่มีใบประกาศ

ทำไมจะไม่มี บวชมา อุปัฏชาย์ให้มาแล้ว เกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ แล้วซื่อสัตย์สุจริตด้วย เวลาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ บางสำนักสอนให้ท่องเกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ

ท่องคือบริกรรม ท่องมาจากไหน ถ้าตัวเองไม่กำหนดท่อง มันจะมีท่องขึ้นมาไหม ไอ้ที่กำหนดท่องขึ้นมาน่ะคำบริกรรมของใจ ใจมันบริกรรมเกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ ผู้ที่ทำความสงบของใจได้ มันก็สงบระงับเข้ามาได้

สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ๆ สมาธิตัวแบ่งแยกระหว่างโลกียะกับโลกุตตระ โลกียะคือวิทยาศาสตร์ คือการศึกษาสุตมยปัญญา ภาคทฤษฎีที่ขวนขวายค้นคว้ามาขนาดไหน ภาคทฤษฎีนั้น ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า การทรงจำธรรมวินัย ภาคปริยัติสำคัญมาก สำคัญในการทรงจำ นี่เป็นหนทาง ปริยัติ ปฏิเวธไม่มี ปริยัติงงน่าดู

หลวงตาพระมหาบัวท่านจบมหา เวลาท่านจะออกปฏิบัติไง แล้วถ้ามันไม่มีล่ะ

ความรู้มี ศึกษามาพร้อม ก่อนจะออกปฏิบัติขึ้นมา ถ้าไม่มีการศึกษา ไม่มีความรู้ เดี๋ยวกิเลสมันจะหลอก ต้องไปศึกษาก่อน ตั้งสัจจะไว้เลย ๗ ปีจบเป็นมหา เวลาจะออกปฏิบัติ แล้วถ้ามันไม่มีล่ะ แล้วถ้ามันทำไม่ได้ล่ะ ถ้าอย่างนั้นต้องหาผู้ที่เป็นพยาน เป็นผู้ยืนยัน ถึงไปหาหลวงปู่มั่นไง

หลวงปู่มั่นถึงบอกว่า “มหามาหาอะไร มาหามรรคผลนิพพานใช่ไหม”

เพราะหลวงปู่มั่นท่านรู้ของท่านอยู่แล้ว

“มรรคผลนิพพานไม่ได้อยู่ในตำราที่ท่านเรียนมา ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทิดใส่ศีรษะไว้ ธรรมและวินัยเป็นศาสดา ที่ท่านศึกษา ศึกษาภาคทฤษฎีของศาสดา ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เทิดใส่ศีรษะไว้ เวลาปฏิบัติ อย่าเอามาวิเคราะห์วิจัย ถ้าวิเคราะห์วิจัยแล้วมันจะเตะมันจะถีบ”

คือมันรู้โจทย์ไง มันรู้ก่อน คนทุกอย่างรู้ก่อน ทำอะไรไม่ได้ผลหรอก ต้องวางมันเอาไว้ แล้วหลวงปู่มั่นควบคุมดูแลมาไง

เวลาท่านฝึกหัดปฏิบัติขึ้นมา นี่ไง ทรงจำธรรมวินัย ทรงจำไว้ฝึกหัดปฏิบัติ เวลาฝึกหัดปฏิบัติขึ้นมาเจียนอยู่เจียนตาย เจียนอยู่เจียนตายเพราะใคร

นักรบ ก็รบกับกิเลสในใจตัวนี่แหละ

เรื่องของชาวบ้าน เรื่องของคนอื่นนะ ถ้าเป็นสังคม นั่นอีกเรื่องหนึ่ง เราต้องมีความรับผิดชอบ แต่เรื่องปฏิบัตินะ นั่งคนเดียวมันยังไปกว้านเอามายุ่งกับเราอยู่แล้วปัจจุบันนี้

แล้วเรื่องของเขาๆ เราก็มีเมตตานะ ครอบครัวข้างบ้าน ครอบครัวใครที่เขาขัดสนสิ่งใด ถ้าเราเจือจานได้ เราก็จะเจือจาน ครอบครัวใดที่กระทบกระเทือนในการฝึกหัดปฏิบัติของเราไง

เราปฏิบัติมันต้องการมีศีลมีธรรม มีศีลมีธรรม เขาจะทำคุณงามความดีของเขา เปิดทางให้เขา

นี่เขาจะทำคุณงามความดี ก็ไปสร้างความกระทบกระเทือนต่อเขา ตัวเขาเองเขาก็แบกรับภาระอารมณ์ความรู้สึกเขาเจียนอยู่เจียนตายอยู่แล้ว เวลาเขาจะเข้าไปทำความสงบ จะเอาชนะความเจียนอยู่เจียนตายอันนั้น เราก็ไปกดถ่วงด้วยเสียง ด้วยการกระทบกระเทือนกัน ครูบาอาจารย์ท่านถึงไม่ให้ทำไง

เอ็งไม่ปฏิบัติ เอ็งก็ไม่ควรรบกวนคนที่เขาปฏิบัติ

คนที่เขาปฏิบัติ เขามีความศรัทธา มีความซื่อตรงต่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาพยายามค้นคว้าศึกษาของเขาเพื่อหัวใจของเขา ถ้าเอ็งไม่ปฏิบัติ เอ็งก็ไม่ควรไปกระทบกระเทือนเขา ไม่ควรไปกีดขวางใคร ถ้าเขาปฏิบัติ ส่งเสริมเขา

ปฏิบัติไป ไม่ใช่ว่ามันจะเลอเลิศไปไหนหรอก ปฏิบัติไปเป็นจริตเป็นนิสัยของเขา ปฏิบัติไปแล้วถ้ามันขัดมันสนขึ้นมา มันติดขัดขึ้นมา ถ้ามีครูบาอาจารย์ที่ดีงาม เขาแก้ไขของเขา

ปฏิบัติไป เข้าไปเผชิญกับกิเลสตัณหาความทะยานอยากคือเผชิญข้าศึก เผชิญกับความต้องการ เผชิญกับความไม่รู้ความไม่เข้าใจ

ไปเห็นอะไรละเมอเพ้อพก ว่างๆ ว่างๆ

ว่างๆ เอ็งจะนอนตายอยู่นั่นหรือ ว่างๆ ก็ในห้องในหับนั่นไง ว่างๆ ก็ในตุ่มในไห มันว่างแล้วมันได้อะไร เขาต้องเอาตุ่มไหเขาไว้ใส่น้ำ ห้องหับเขาเอาไว้พึ่งพาอาศัย

หัวใจของเรามีสติปัญญาดูแลหัวใจของตน ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา เขาจะเข้าไปรสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง

ไอ้ที่เข้าไปรู้ๆ จิ่มๆ เริ่มต้นน่ะ จิ่มๆ ก็ให้มันเป็น ให้มันดีงามขึ้นมาไง

เวลาสังคมเขาไม่เชื่อ เขาว่าศาสนาเป็นลูกตุ้มสังคม ถ่วงหนัก เอารัดเอาเปรียบ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสละชีวิตของท่านทั้งชีวิต ครูบาอาจารย์สละชีวิตมา ๓ รุ่น เรานี่รุ่นที่ ๔ เพราะหลวงปู่มั่นนิพพานมาร้อยกว่าปีแล้ว ๒๔๙๒

นี่ไง สิ่งที่ทำมาๆ ทำมาเพื่อใคร

ไม่ใช่เพื่อใคร ก็เพื่อหัวใจท่านนั่นน่ะ ทำมาเพื่อความเป็นพระอรหันต์ในหัวใจของท่าน ทำมาเพื่อจะไม่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ในจิตของท่าน ท่านทำมาแล้วด้วยท่านมีอำนาจวาสนาบารมีไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบ พระปัจเจกพุทธเจ้าเท่านั้นที่ตรัสรู้เองโดยชอบ สาวกสาวกะอย่างพวกเรา ธรรมและวินัยก็มี ครูบาอาจารย์ก็มี สัจจะไม่มี คดในข้อ งอในกระดูก บวชเป็นพระแล้วไม่ยอมเป็นพระตามธรรมและวินัย บวชเป็นพระแล้ว แล้วมันจะแถไปตามกิเลสที่มันต้องการ แต่เอาคราบของพระไปหลอกหาเหยื่อ

วันนี้วันพระ วันพระๆ นะ วันพระเอามาที่เรานี่ สร้างใจของเรา เห็นไหม กรอบ แบบแผน ศีล สัจจะ ศีลและธรรม มีสัจจะ

ไม่ต้องพูดเรื่องธรรมะหรอก เอ็งไม่รู้หรอก เอ็งไม่เคยเห็นหรอก แหม! พูดธรรมะ ไม่ต้อง

ให้มีสัจจะ มีความซื่อสัตย์ เท่านั้นน่ะ แล้วฝึกหัดไป

เป็นจริงเป็นจังขึ้นมาแล้วนะ หลวงตาพระมหาบัวท่านสิ้นกิเลสไง กราบแล้วกราบเล่า กราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันระลึกถึงบุญถึงคุณนะ เมตตาธรรม ปัญญาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า วางธรรมวินัยที่ศึกษา ๙ ประโยคกันอยู่นี่ไง แล้วทำให้มันเป็นจริงขึ้นมาตามตำราสิ ปริยัติเขาให้ปฏิบัติ ทำให้เป็นตามตำราขึ้นมา แล้วถ้าเป็นตามตำราขึ้นมานะ เงียบ ข้านี่รู้ ธรรมคืออะไร

ถาม ธรรมะคืออะไรๆ

ธรรมะก็คือหัวใจเอ็งนั่นแหละ คดในข้อ งอในกระดูก หรือมีสัจจะมีความจริง มีโอกาสได้การฝึกหัดปฏิบัติขึ้นมา ให้เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา ให้สมกับเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา

กึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญรุ่งเรืองด้วยหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น รุ่งเรืองด้วยหัวใจ ด้วยคุณธรรมในหัวใจของท่าน ไม่ใช่คดในข้อ งอในกระดูก

หลวงปู่มั่นเป็นคนพูดบ่อยมาก “ต้นคด ปลายตรงไม่มี”

ต้นมันคด ถ้าต้นมันตรง พยายามของเรา มีสัจจะ แล้วพยายามหาหัวใจของตนให้ได้ พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน พุทธะคือผู้รู้ ความรู้ของเรา บุคคลคู่ที่ ๑ คู่ที่ ๒ คู่ที่ ๓ คู่ที่ ๔ นั่นคือวิปัสสนา คือฝึกหัดใช้ปัญญาขึ้นมาให้เป็นจริงในใจของตน ถ้ามันเป็นจริงแล้วนะ มันจะคุ้มค่ากับการเกิดเป็นมนุษย์ที่เป็นอริยทรัพย์

การเกิดเป็นมนุษย์นี่ คนที่เขาเป็นธรรมๆ เขาเห็นแล้วมีคุณค่ามาก แต่พวกเราทุกข์เจียนตาย ทุกข์เพราะกิเลสมันข่มขี่ ถ้าเป็นสุขนะ วิมุตติสุข สุขเหนือโลก โลกอยู่ใต้ฝ่าเท้า เราเหยียบบนโลกนี้ โลกอยู่ใต้ฝ่าเท้าของคนที่มีคุณธรรม เอวัง